جستار پانزدهم ( شعر و هنر ) . پيوست دوم كتاب « واژگان « 1 » پزشكى گويش بيرجند » است . اين پيوست چنان‌كه از عنوانش پيداست فهرستى است از واژه‌ها ، نام‌هاى بيمارىها ، داروها ، مواد ، ابزارها ، شيوه‌هاى درمان و اصطلاحات پزشكى و طبّ سنتى و بومى بيرجند و مربوط است به فصل شش ( پزشكى و درمان ) از جستار پنجم و آن را از اين لحاظ به گونهء « پيوست » بر كتاب افزوده‌ام كه اولا ذكر و شرح تفصيلى آن‌ها در متن كتاب از حدّ اين نوشتار بيرون بود و هست و تأليفى مستقل و جداگانه را مىطلبد ؛ ثانيا - چنان‌كه در جاى خود در متن كتاب اشاره كرده‌ام - قصدم اين بوده كه دست‌مايه‌اى براى تحقيق و پژوهش در مورد طبّ سنّتى و بومى بيرجند در اختيار دانش‌پژوهان بگذارم و از آنان - به ويژه از پژوهشگران جوان - بخواهم كه آن را تكميل كنند تا موادّ لازم را براى تحقيق و بررسى در اين باره فراهم آيد و راه پژوهشگران بعدى هموارتر و آسان‌گذارتر شود . پيوست سوم « آلبوم » يا مجموعه‌ايست از عكس‌ها و تصويرهاى آثارى كه از گذشته‌هاى دور و نزديك در بيرجند و پيرامون آن بازمانده و از نظر باستان‌شناسى و تاريخى حائز اهميّت فراوان است ؛ هم‌چنين تعدادى تصوير كه نمودار برخى مشاغل ، مراسم و آئين‌هاى متداول زمان پژوهش نگارنده است نيز بر آن افزوده شده است . پيش از چاپ « بيرجندنامه » در نظر داشتم فهرست همهء واژه‌هاى گويشى را كه در اين كتاب آمده نيز به عنوان يك « پيوست » بر آن بيفزايم و براى اين منظور آنها را استخراج و مدوّن كردم ولى به دو جهت از اين امر صرف‌نظر نمودم : نخست اين‌كه اين واژه‌ها در جاى خود - در متن كتاب - آوانويسى و معنى شده‌اند و بسيارى از آنها در « واژه‌نامهء گويش بيرجند » و واژه‌نامهء « بررسى گويش بيرجند » آمده و نيازى به بازنوشتن آنها نبود و نيست ؛ ديگر اين‌كه افزودن چنين پيوستى حجم كتاب را بيش از حدّ افزايش مىداد و هزينهء چاپ آن را نيز خيلى بالا مىبرد . در پايان اين پيشگفتار يادآورى چند نكته را - گرچه تكرارى مىباشد - بايسته مىدانم : 1 - آنچه در « بيرجندنامه » آمده مربوط است به « شهر بيرجند » و پيرامون آن ( تا شعاع

--> ( 1 ) . « واژگان » ( vocabulary / vocabulaire ) به مجموعهء واژه‌هاى يك زبان يا يك گويش يا مجموعهء واژه‌هايى كه يك شخص يا يك گروه خاص از مردم و يا اهل يك علم ، فن ، حرفه و . . . به‌كار مىبرند اطلاق مىشود و كاربرد آن با « واژه‌ها » تفاوت دارد .